Radioactieve Pentax en Takumar objectieven.

Wat ervaringen met vergeelde objectieven. Straling gemeten met een Victoreen 190 stralings meter.

Objectief Serieel nummer product number radioactief gemeten straling
super-takumar 1:2/55 1327216 nee
super-takumar 1:1.8/55 885276 nee
super-takumar 1:2/55 2007701 37102 ja 50 uSv/H
super-takumar 1:2/55 2556625 37103 ja 50 uSv/H
super-multi-coated takumar 1:1.8/55 5016612 37104 ja 50 uSv/H
super-multi-coated takumar 1:1.8/55 5296854 37104 ja 50 uSv/H
SMC takumar 1:1.8/55 7081998 37108 ja 50 uSv/H
super-multi-coated-takumar 1:1.4/50 4958706 37902 ja 65 uSv/H
SMC takumar 1:1.4/50 7780013 37908 ja 65 uSv/H
super-takumar 1:2/35 1258114 ja 35 uSv/H
super-multi-coated takumar 1:4.5/20 5403707 43952 ja 1.8 uSv/H
super-multi-coated takumar 1:3.5/28 8315160 43872 nee
super-takumar 1:2.8/105 1707085 nee
SMC PENTAX 1:1.4/50 1500029 ja 65 uSv/H
SMC PENTAX 1:1.2/50 nee
SMC PENTAX 1:2/55 nee
SMC PENTAX 1:1.8/55 nee
auto mamiya/sekor sx 1:1.8 f=55mm 110157 ja 13 uSv/H

Wat extra testjes gedaan, een 1mm dik plaatje isolatie materiaal tussen een lens en de probe liet de gemeten waarde grofweg halveren
Volgens verschillende bronnen is het radioactieve element Thorium, welke in de vorm van thoriumdioxide is toegevoegd aan het glas om de brekingindex te verhogen.

Wat ook opviel is dat niet alle pentax en takumar en 1.8 (en 2.0) 55mm standaardlenzen radioactief zijn, en wijst op verschilende optische ontwerpen.

Helder maken van enige vergeelde Takumar 1:1.4 50mm lensjes.

Ik ben begonnen met drie ongeveer even vergeelde lensjes.

Twee gingen voor een UV 'blacklight', en eentje niet om als referentie te gebruiken

Weekje later:

De radioactieve Takumar 1:1.4/50mm nader bekeken.

Deze lens heb ik gedemonteerd om de onderlinge delen op te kunnen meten met de stralingsmeter, en hieruit bleek dat de in het diagram geel aangegeven elementen radioactief zijn. De gekitte groep heb ik niet uit elkaar gehaald, maar een kant gaf veel meer straIing af dan de andere kant.

Linksboven de drie eerste elementen, rechtsonder de gekitte groep (element 4 en 5), rechtsboven element 6, en linksonder het achterste element (7). Behalve de 3 voorste elementen, vertonen alle groepen in meer of mindere mate een vergeling.
Element 6 kreeg een week lang een 'blacklight' behandeling.

En is daar helderder van geworden.
Vervolgens gaf ik het weinig vergeelde element 7 dezelfde behandeling, maar bedekte die voor de helft.

En deze is dan ook voor de helft helder geworden (subtiel effect, mogelijk slecht zichtbaar op LCD panelen van het TN type).

Wat heef me dit geleerd.

Ik heb meer radioactieve lensjes in huis dan ik ooit gedacht had.
Al die lensjes zijn meer of minder vergeeld.
Die vergeling is te wissen met een blacklight.
Het is het glas zelf dat geel wordt, misschien ook de kit, maar het lijkt me sterk dat die hetzelfde op straling en 'blacklight' reageert als het glas.

Waardoor wordt het geel, en waarom is het weer te wissen met UV licht

Rondneuzend op het internet vond ik volgende verklaring het meest waarschijnlijk.
De straling van het radioactieve element slaat elektronen uit de bestaande structuur, welke dan elders moet gaan zitten. Daar vormt zich dan wat ze een 'color center' noemen, en die is in dit optische glas gelig.
Om het glas weer helder te krijgen, moet het elektron daar weer uit weg, dit kan met een voldoende hoge temperatuur, of met straling van de juiste energie en/of golflengte. En dat geeft aan waarom de UV 'blacklight' behandeling werkt.
Dit was de erg versimpelde versie, wie meer wil weten zie hier

Voor een videoversie van de metingen is er deze youtube video .